Promocija knjige „Sufi Oručev mesdžid ili Hamza-Begova džamija u Tešnju – s razmatranjima o čifluku Jablanica i Čagljevići“, autora prof.dr.sc. Mirze Hasana Ćemana

Prema mišljenju većine istraživača Tešanj je doživio puni urbani razvoj u vrijeme djelovanja feudalca Ferhad-bega, sina Iskenderova, koji je svojom vakufnamom iz 1559. godine postavio temelje za pravno priznanje statusa kasabe Tešnju.

Iz historijskih izvora saznaje se da je 1530. ili između 1530. i 1540. godine u „podnožju“ tešanjske tvrđave jedan manji feudalac poznat pod imenom Oruč podigao svoj manji mesdžid koji je služio i kao tekija. Kako je Oruč bio sufija, tj., pripadnik nekog od derviških redova, navedeni
mesdžid određen je kao Sufi Oručev mesdžid. Historijski izvor iz 1850./1851. godine potvrđuje da je stari Sufi Oručev mesdžid nešto kasnije prozvan Hamza-begovom džamijom. Autor knjige smatra da je u dosadašnjim istraživanjima važnost ličnosti sufije Oruča za razvoj Tešnja bila dosta zanemarena. Knjiga o Sufi Oručevom mesdžidu predstavlja historiju razvoja grada Tešnja promatranu kroz utemeljenje i razvoj spomenutog mesdžida, odnosno Hamza-begove džamije.

Pored razmatranja o Sufi Oručevom mesdžidu u knjizi se razmatraju i pojava i izgradnja Hadži Nesuhove ili Kapa džamije, Donječaršijske ili Tabačke džamije, Hadži Selejmanovog mesdžida i tekije, mjesnih tabhana, mjesne musalle, Čaršije, Srpske Varoši, te čifluka Jablanica i Čagljevići i okolnih sela. Sufi Oručev mesdžid, odnosno Hamza-begova džamija adaptirana je oko 1878., 1970/73. te 2013. i 2016. g. Smatra se da je adaptacija Sufi Oručevog mesdžida oko 1878. godine provedena djelovanjem neke osobe iz kruga porodice Ajanović. Na temelju detaljno provedene analize objekta džamije, porodičnih veza i ličnih podataka došlo se do zaključka da je adaptaciju (obnovu) spomenutog mesdžida proveo Hamza, sin Huseina Ajanbega (1855.-1878.). godine. Mihrab Hamza-begove džamije je veoma zanimljiv i rijedak – čak unikatan primjer mihraba na prostorima BiH ali i šireg geografskog područja. Svi ukrasi na mihrabu predstavljaju sistem simbola koji nose prikrivene poruke. Odnosno, isti predstavljaju prikriveni simbolizam u okviru posebne islamske ikonografije.

Taj sistem poruka predstavlja odraz transkulturalne interakcije Istoka, posebno šireg područja Levanta, koji je dospio i do Bosne i Hercegovine i Dalmacije. Na temelju složenih razmatranja autor knjige predlaže da mjerodavne ustanove iz Tešnja kandiduju Hamza-begovu džamiju za upis u listu Nacionalih spomenika Bosne i Hercegovine pri Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine.

O autoru:

Prof. dr. sc. Mirza Hasan Ćeman. Rođen je u Jelahu (Tešanj) 1949. godine. Studirao je historiju umjetnosti, arheologiju i historiju na Filozofskom fakultetu u Zadru, tada u okviru Sveučilišta u Zagrebu. Poslijediplomske studije iz historije umjetnosti i arheologije studirao je na Filozofskom faultetu u Zagrebu, Sveučilište u Zagrebu. Doktorske studije iz oblasti kulturalne antropologije s tezom iz urbane antropologije Bosne i Hercegovine završio je na Alma Mater Europaea University – Institutum Studiorum Humanitatis u Ljubljani. Jedno vrijeme bio je zaposlen u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine u Sarajevu, na Akademiji likovnih umjetnosti i Filozofskom fakultetu Univerziteta u
Sarajevu. Od 2010. do 2017. godine na predavao je i na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Na Internacionalnom univerzitetu u Sarajevu kao vanjski saradnik predavao je predmet Historija umjetnosti. Značajan broj radova posvetioje istraživanju svog rodnog grada Tešnja. Umirovljen je 2017. godine.

Promotori:

Prof. dr. Aida Idrizbegović-Zgonić, dipl.ing.arh., Katedri za Teoriju i historiju arhitekture i zaštitu graditeljskog naslijeđa, Arhitekonski fakultet UNSA
Prof. dr. Haris Dervišević, Filozofski fakultet u Sarajevu, Katedra za historiju umjetnosti, UNSA
MA Mubera Kavazović, dipl.ing.arh., arhitektonski biro Firma doo.
 

Voditelj promocije:

MA Adisa Lepić, viši kustos, Odjeljenje za arheologiju, Odsjek za srednji vijek, Zemaljski muzej BiH.